Yüksek kaldıracın en tehlikeli yanı, birçok kişinin pozisyonunun hangi fiyatta zorla kapatılacağını hiç bilmemesidir. Aşağıdaki üç alanı doldur, cevap doğrudan hesaplanacak — ayrıca "kaldıraç arttıkça likidasyon fiyatı yaklaşır" olgusunu sezgisel olarak hisset.
Yönü, giriş fiyatını ve kaldıracı gir, sonuç burada otomatik olarak görünecek.
Bu araç yalnızca basitleştirilmiş aritmetik yapar: Long likidasyon fiyatı ≈ giriş fiyatı × (1 − 1/kaldıraç + sürdürme teminat oranı), short ≈ giriş fiyatı × (1 + 1/kaldıraç − sürdürme teminat oranı). İnternete bağlanmaz, piyasa okumaz, girdileri kaydetmez. Gerçek likidasyon fiyatı her borsanın sürdürme teminat oranı, komisyonları ve fonlama oranından etkilenir; lütfen borsanın sayfasını esas al.
Likidasyon fiyatının özü, 1/kaldıraç teriminde gizlidir. Kaldıraç büyüdükçe 1/kaldıraç küçülür ve fiyatın ters yönde biraz hareket etmesi bile tasfiyeye dokunur — yüksek kaldıracın "getiriyi büyütür gibi görünse de aslında önce riski büyütmesinin" nedeni budur. Aşağıdaki tablo, long ve sürdürme teminat oranı ihmal edildiğindeki yaklaşık değerlerdir:
| Kaldıraç | Fiyat yaklaşık ne kadar düşünce likidasyona yaklaşır |
|---|---|
| 2× | ≈ −%50 |
| 5× | ≈ −%20 |
| 10× | ≈ −%10 |
| 20× | ≈ −%5 |
| 50× | ≈ −%2 |
| 100× | ≈ −%1 |
Kripto piyasasında günlük %10–%50 dalgalanma nadir değildir (tarihsel büyük çöküş incelemelerindeki 312 türü hareketlerle karşılaştır). Yukarıdaki tabloyla karşılaştırınca göreceksin: Yüksek kaldıracın neredeyse hiç hata payı yok.
Kısa cevap: Kaldıraç hesaplama üç sayı arasında gidip gelmektir — pozisyon büyüklüğü = teminat × kaldıraç, gereken teminat = pozisyon ÷ kaldıraç, fiili kaldıraç = pozisyon ÷ teminat. Yukarıdaki hesaplayıcıya giriş fiyatını ve kaldıracı yazdığında dördüncü sayıyı, yani likidasyon fiyatını da görürsün.
Somutlaştıralım: Elinde 100 USDT teminat varsa ve 10× seçtiysen, açtığın pozisyon 1.000 USDT büyüklüğündedir. Aynı 1.000 USDT'lik pozisyonu 5× ile taşımak isteseydin 200 USDT teminat ayırman gerekirdi. Yani kaldıracı yükseltmek sana daha çok para vermez; aynı pozisyonu daha az teminatla taşımanı sağlar — ve tampon olarak bıraktığın teminat inceldikçe likidasyon fiyatı giriş fiyatına yaklaşır.
| Elindeki iki sayı | Hesapladığın | Formül |
|---|---|---|
| Teminat + kaldıraç | Pozisyon büyüklüğü | teminat × kaldıraç |
| Pozisyon + kaldıraç | Gereken teminat | pozisyon ÷ kaldıraç |
| Pozisyon + teminat | Fiili kaldıraç | pozisyon ÷ teminat |
| Giriş fiyatı + kaldıraç | Likidasyon fiyatı | yukarıdaki hesaplayıcı |
Sık karıştırılan bir nokta var: Çoğu kişi kaldıraç oranını doğrudan risk sanır, oysa riski asıl belirleyen pozisyon büyüklüğüdür. 100 USDT'yi 10× ile taşımakla 1.000 USDT'yi 1× ile taşımak aynı büyüklüktedir; fark, ikincisinde tasfiye edilmenin neredeyse imkânsız olmasıdır. Ben emir ekranında kaldıraç kutusuna bir sayı yazmadan önce hep pozisyon büyüklüğü satırına bakarım — tek başına kaldıraç oranı bana pek bir şey söylemiyor. Tek işlemde ne kadar riske girmen gerektiğini Pozisyon Boyutu Hesaplayıcı ile ayrıca çıkarabilirsin.
Hesap, likidasyonun bugünkü fiyata yalnızca yüzde birkaç uzakta olduğunu gösterdiyse ve pozisyon zaten açıksa, hesabına en az zarar verenden en çok verene doğru seçenekler şunlar. Önce bir örnek: 64.000'den 20× long açtıysan, varsayılan %0,5 sürdürme teminatıyla likidasyon yaklaşık 61.120'de, yani fiyatın %4,5 düşmesiyle gelir.
Üçü de mümkün değilse ya da sonrasında hâlâ uyuyamıyorsan pozisyon baştan fazla büyük açılmıştır. Bir dahaki sefere önce ne kadar kaybetmeyi kabul ettiğini belirle, boyutu pozisyon büyüklüğü hesaplayıcısıyla bul.
Likidasyon fiyatı (tasfiye fiyatı) nasıl hesaplanır?
Basitleştirilmiş modelde, long için yaklaşık likidasyon fiyatı = giriş fiyatı × (1 − 1/kaldıraç + sürdürme teminat oranı), short için ise giriş fiyatı × (1 + 1/kaldıraç − sürdürme teminat oranı) olur. Kaldıraç arttıkça 1/kaldıraç küçülür ve likidasyon fiyatı giriş fiyatına daha da yaklaşır. Her borsanın sürdürme teminat oranı, komisyonları ve fonlama oranı gerçek rakamlarda küçük farklar yaratabilir; bu araç yalnızca öğretici gösterim yapar, gerçekte borsanın sayfasını esas alın.
Kaldıraç neden yükseldikçe daha tehlikelidir?
Çünkü kaldıraç arttıkça, fiyatın ters yönde çok küçük bir hareket yapması bile likidasyon fiyatına dokunur. Örneğin 10 kat kaldıraçla long açtığında fiyat yaklaşık %10 düşerse likidasyona yaklaşır; 100 kat kaldıraçla long açtığında fiyat yaklaşık %1 düşerse tasfiye edilebilirsin. Kripto piyasasında günlük %10–%50 dalgalanma nadir değildir; yüksek kaldıraç, neredeyse hiç hata payın olmadığı anlamına gelir.
Likidasyon sonrası ne kadar kaybederim?
İzole (isolated) modda likidasyon genellikle bu pozisyonun teminatının neredeyse sıfırlandığı anlamına gelir; çapraz (cross) modda ise hesabındaki diğer fonları da etkileyebilir. Birçok deneyim ve dersin şunu vurgulamasının nedeni de budur: Yalnızca tamamen sıfırlanmasını göze alabileceğin fonu kullan ve yeni başlayanlar için kaldıraç kullanmamak çoğu zaman daha güvenli bir seçimdir.
Kaldıraç nasıl hesaplanır?
Fiili kaldıraç = pozisyon büyüklüğü ÷ teminat. Tersinden bakınca pozisyon büyüklüğü = teminat × kaldıraç, gereken teminat ise pozisyon ÷ kaldıraçtır. Örneğin 100 USDT teminatla 10× kaldıraç, 1.000 USDT'lik bir pozisyon demektir. Borsalar bu üç sayıyı emir ekranında birlikte gösterir; sürdürme teminat oranı ve komisyonlar borsadan borsaya küçük sapmalar yaratabilir, kesin rakam için borsanın kendi sayfasını esas al.
Likidasyondan sonra borsaya borçlu kalır mıyım?
Büyük platformlarda genellikle hesap bakiyesinin ötesinde borçlu kalmazsın. En büyük vadeli işlem platformlarından birinin Ocak 2026 tarihli yardım sayfasına göre, iflas fiyatı ile likidasyonun gerçekleştiği fiyat arasındaki farkı sigorta fonu karşılar; iflas eden pozisyon yüzünden bakiye eksiye düşerse, açık başka pozisyon yoksa sistem bakiyeyi otomatik sıfırlar. İki şey değişmez: o pozisyona koyduğun teminat gerçekten kaybedilmiştir ve sigorta fonu zararını geri ödemez; çapraz modda hesaptaki diğer bakiye de pozisyonu taşımak için kullanılır.